HỆ THỐNG BỘ LỌC HEPA & BỘ LỌC ULPA – TIÊU CHUẨN & CÁCH THAY THẾ
Hệ thống Bộ lọc HEPA & Bộ lọc ULPA – Tiêu chuẩn và cách thay thế
Trong lĩnh vực kiểm soát môi trường và vận hành phòng sạch, hệ thống lọc không khí đóng vai trò then chốt để đảm bảo không khí trong lành, không nhiễm bụi mịn hay vi sinh vật. Hai loại lọc phổ biến nhất hiện nay là HEPA FILTER và ULPA FILTER, thường được sử dụng trong các môi trường yêu cầu độ sạch cao như: phòng sạch dược phẩm, sản xuất vi điện tử, phòng thí nghiệm sinh học, và các cơ sở y tế hiện đại.
Bài viết này SHiZU sẽ giúp bạn hiểu rõ về hệ thống lọc HEPA và ULPA, tiêu chuẩn kỹ thuật, ứng dụng thực tế, và đặc biệt là cách thay thế bộ lọc đúng chuẩn, đảm bảo hệ thống phòng sạch luôn vận hành tối ưu.
1. Bộ lọc HEPA là gì?
1.1 Định nghĩa HEPA
HEPA (High Efficiency Particulate Air) là bộ lọc không khí hiệu suất cao, có khả năng giữ lại ít nhất 99.97% các hạt bụi có đường kính 0.3 micromet (µm). Đây là loại lọc được sử dụng phổ biến trong các thiết bị phòng sạch như: Air Shower, Clean Bench, FFU, HVAC.
1.2 Cấu tạo và nguyên lý hoạt động
- Gồm nhiều lớp sợi siêu mịn bằng thủy tinh (glass fiber)
- Hạt bụi bị giữ lại qua 3 cơ chế: tác động quán tính, chặn, và khuếch tán Brown
- Lọc không khí dạng luồng đều (laminar flow) không gây nhiễu dòng khí
1.3 Tiêu chuẩn lọc HEPA
- EN 1822 (Châu Âu): Phân loại từ H10 đến H14
- US DOE/ASHRAE: Tương đương MERV 17-20
- Hiệu suất H13: ≥ 99.95%; H14: ≥ 99.995%
2. Bộ lọc ULPA là gì?
2.1 Định nghĩa ULPA
ULPA (Ultra Low Penetration Air) là bộ lọc không khí siêu cao cấp, có thể loại bỏ đến 99.9995% các hạt bụi có kích thước 0.12 µm. Loại lọc này được sử dụng trong môi trường yêu cầu siêu sạch như sản xuất chip bán dẫn, công nghệ sinh học, vi sinh học cấp cao.
2.2 Tiêu chuẩn ULPA
- Theo tiêu chuẩn EN 1822, ULPA nằm ở cấp độ U15 – U17
- U15: ≥ 99.9995% đối với hạt 0.12 µm
2.3 So sánh HEPA vs ULPA
| Đặc điểm | HEPA (H13–H14) | ULPA (U15–U17) |
|---|---|---|
| Hiệu suất lọc | 99.95% – 99.995% | 99.9995% trở lên |
| Kích thước lọc | ≥ 0.3 µm | ≥ 0.12 µm |
| Chi phí | Trung bình | Cao |
| Ứng dụng | Dược phẩm, điện tử | Vi sinh, bán dẫn |
3. Ứng dụng thực tế của HEPA & ULPA
3.1 Phòng sạch dược phẩm
- Lọc khí trong HVAC, Pass Box, Cleanroom Terminal
- Đảm bảo đạt tiêu chuẩn EU GMP, WHO GMP
3.2 Phòng sạch điện tử
- Lắp đặt trong Fan Filter Unit (FFU), Clean Bench
- Loại bỏ bụi mịn gây ảnh hưởng linh kiện vi mạch
3.3 Y tế và phòng thí nghiệm
- Phòng cách ly, phòng mổ
- Cabinet sinh học, tủ cấy vi sinh, tủ an toàn sinh học cấp II
4. Khi nào cần thay thế bộ lọc HEPA & ULPA?
4.1 Các dấu hiệu nhận biết
- Tăng chênh áp suất: Bộ lọc bị nghẽn khiến luồng khí yếu
- Luồng khí không đều: Mất dòng khí tầng, tăng nguy cơ ô nhiễm
- Định kỳ sử dụng: HEPA ~12–18 tháng, ULPA ~18–24 tháng (tùy điều kiện)
4.2 Thiết bị hỗ trợ kiểm tra
- Manometer áp suất: Giám sát chênh áp đầu vào/đầu ra
- Hạt đếm (Particle Counter): Đo lượng bụi lọc được
- Smoke test: Kiểm tra dòng khí đều và vùng chết
5. Hướng dẫn thay thế bộ lọc HEPA & ULPA
5.1 Chuẩn bị trước khi thay thế
- Ngắt nguồn điện thiết bị liên quan (HVAC, FFU, Clean Bench…)
- Mặc đầy đủ đồ bảo hộ phòng sạch (ESD gown, khẩu trang, găng tay, kính…)
- Chuẩn bị bộ lọc mới đạt chuẩn CO, CQ
5.2 Quy trình thay thế
- Mở nắp hoặc khung giữ bộ lọc cũ
- Gỡ bỏ bộ lọc cũ, cho vào túi rác chuyên dụng tránh phát tán bụi
- Làm sạch vị trí lắp (bằng khăn lau phòng sạch và dung dịch IPA)
- Gắn bộ lọc mới, đảm bảo kín khít, đúng chiều luồng khí
- Kiểm tra lại bằng hạt đếm hoặc test khói
5.3 Ghi chú vận hành
- Ghi lại thời gian thay lọc, hiệu suất đo ban đầu
- Lên lịch kiểm tra định kỳ: 3–6 tháng/lần
6. Lựa chọn bộ lọc chất lượng – Giải pháp từ SHiZU
SHiZU Cleanroom chuyên cung cấp các dòng bộ lọc HEPA và ULPA chính hãng, đầy đủ chứng từ CO, CQ và hỗ trợ kỹ thuật chuyên sâu:
- Lọc HEPA H13, H14 dùng cho phòng sạch tiêu chuẩn ISO 5–8
- Lọc ULPA U15, U16 phục vụ các ngành siêu sạch
- Kích thước đa dạng, nhận gia công theo yêu cầu
- Hỗ trợ lắp đặt, thay thế tại chỗ trên toàn quốc
Tại SHiZU, bạn được tư vấn chi tiết giải pháp lọc phù hợp với ngành nghề: dược phẩm, điện tử, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng…
7. Kết luận
Bộ lọc HEPA và ULPA là thành phần không thể thiếu trong hệ thống phòng sạch hiện đại. Việc hiểu rõ tiêu chuẩn lọc, thời điểm thay thế, và quy trình lắp đặt đúng cách sẽ giúp doanh nghiệp đảm bảo chất lượng sản xuất, duy trì độ sạch ổn định và tuân thủ các quy chuẩn như ISO 14644, EU GMP, WHO.
Hãy lựa chọn đúng dòng lọc phù hợp với cấp độ phòng sạch của bạn, và đừng quên thường xuyên kiểm tra hiệu suất để phòng ngừa rủi ro lây nhiễm hoặc gián đoạn sản xuất.
